Een klassieke patroonvloer van dubbelhard gebakken tegels geeft een woning direct karakter. Denk aan de bekende geometrische vloeren in oude herenhuizen, vestibules en statige entrees, maar ook aan eigentijdse keukens, badkamers en woonruimtes waarin een klassieke tegelvloer juist voor een bijzonder contrast zorgt.
Met merken en collecties zoals Winckelmans, TopCer en Victorian Floor Tiles zijn vrijwel eindeloos veel patronen, kleuren, formaten en randafwerkingen mogelijk. Van een eenvoudig dambord tot een volledig uitgewerkt geometrisch patroon met boord en buitenrand. Maar hoe leg je zo'n patroonvloer eigenlijk? Waar moet je tijdens de voorbereiding rekening mee houden? Moet je Winckelmans tegels impregneren? En hoe onderhoud je een dubbelhard gebakken tegelvloer? In dit artikel leggen we het stap voor stap uit.
Wat zijn dubbelhard gebakken patroontegels?
Dubbelhard gebakken tegels zijn keramische tegels waarbij hoge eisen worden gesteld aan slijtvastheid en duurzaamheid. Ze zijn bij uitstek geschikt voor het maken van klassieke en geometrische tegelvloeren. Winckelmans is waarschijnlijk een van de bekendste namen binnen dit type tegelwerk. Ook TopCer en Victorian Floor Tiles bieden uitgebreide mogelijkheden voor het samenstellen van karakteristieke patroonvloeren. Een belangrijk verschil met bijvoorbeeld cementtegels is dat we hier over keramische tegels spreken. Dat onderscheid is belangrijk bij het leggen, reinigen en onderhouden van de vloer. Door verschillende kleuren en vormen te combineren kunnen bijzondere patronen worden gemaakt. Juist die mogelijkheid maakt deze vloeren zo aantrekkelijk. Maar het betekent ook dat het leggen vakwerk is.
Een Winckelmans of patroonvloer leggen begint met de voorbereiding
Bij een gewone tegelvloer is een goede voorbereiding belangrijk. Bij een geometrische patroonvloer is deze cruciaal. Een afwijking van een millimeter lijkt bij de eerste paar tegels misschien nauwelijks zichtbaar. Wanneer dezelfde afwijking zich over tientallen tegels herhaalt, kan het patroon verderop behoorlijk uit de maat lopen. Daarom geldt bij dit type tegelvloer: Eerst meten en uitzetten. Daarna pas lijmen.
Zorg voor een vlakke en stabiele ondergrond
De ondergrond moet vlak, schoon, droog, stabiel en voldoende draagkrachtig zijn. Bij kleine patroontegels vallen oneffenheden sneller op dan bij veel grotere vloertegels. Een goede voorbereiding van de ondergrond voorkomt hoogteverschillen en maakt het veel eenvoudiger om de voegen en geometrische lijnen mooi door te laten lopen. Controleer daarom vóór het leggen onder andere de vlakheid van de vloer en eventuele scheuren, dilataties en aansluitingen. Is egaliseren noodzakelijk? Doe dit dan voordat je begint met het uitzetten van het definitieve patroon. Bij vloerverwarming moet uiteraard ook de complete vloeropbouw geschikt zijn voor de toepassing en moeten de betreffende verwerkingsvoorschriften en het eventuele opstookprotocol worden gevolgd.
Leg het tegelpatroon eerst droog uit
Een Winckelmans patroonvloer of vergelijkbare geometrische tegelvloer leg je bij voorkeur eerst gedeeltelijk droog uit. Daarmee kun je vooraf bepalen hoe het patroon in de ruimte uitkomt. Kijk daarbij vooral naar belangrijke zichtlijnen. Wat zie je wanneer je vanuit de woonkamer de hal inkijkt? Hoe ligt het patroon bij een deuropening? Waar komen gesneden tegels terecht? En hoe sluit een eventuele decoratieve boord aan op het middenveld? Bij een patroonvloer met een kader of rand moet je bovendien rekening houden met de maatvoering van het complete ontwerp. Een paar centimeter verschil kan bepalen of je aan het einde een mooie symmetrische rand overhoudt of juist met een onrustig passtuk eindigt.
Ga er niet vanuit dat de muren haaks zijn
Dit is een veelgemaakte fout bij het leggen van patroonvloeren. Een wand lijkt misschien recht, maar dat betekent niet dat deze daadwerkelijk recht of haaks is. Zeker bij oudere woningen kan de maatvoering behoorlijk afwijken. Neem een bestaande wand daarom niet automatisch als uitgangspunt. Zet zelf betrouwbare referentielijnen uit en controleer vooraf hoe het patroon ten opzichte van de ruimte komt te liggen. Het doel is niet dat iedere tegel exact evenwijdig aan een willekeurige muur ligt. Het doel is dat de complete patroonvloer visueel klopt.
Winckelmans, TopCer en Victorian Floor Tiles leggen
Wanneer de verdeling klopt en de referentielijnen zijn aangebracht, kan het daadwerkelijke tegelwerk beginnen. Gebruik een kwalitatief goede tegellijm die geschikt is voor zowel de ondergrond als het gekozen tegeltype. Houd hierbij de verwerkingsvoorschriften van de fabrikanten aan. Breng bovendien niet meer tegellijm aan dan je binnen de aangegeven open tijd kunt verwerken. Dit is bij kleine patroontegels extra belangrijk. Het leggen en corrigeren kost tijd. Wanneer een te groot oppervlak vooraf met lijm wordt ingesmeerd, kan de lijm al een huid vormen voordat de laatste tegels worden geplaatst. Controleer tijdens het werk regelmatig de lijmoverdracht door een tegel op te nemen.
Controleer niet alleen de voegen, maar vooral het patroon
Dit is misschien wel de belangrijkste tip voor het leggen van een geometrische tegelvloer. Kijk niet alleen naar iedere afzonderlijke tegel. Kijk naar de vloer als geheel.
Controleer voortdurend of lange lijnen en diagonalen nog kloppen. Bij geometrische patronen ziet het oog verrassend snel wanneer een lijn langzaam wegloopt. Een minimale afwijking kan na enkele meters ineens duidelijk zichtbaar worden.
Controleer tijdens het leggen daarom regelmatig:
- de voegbreedte en voegverdeling;
- de haaksheid van het patroon;
- lange rechte lijnen;
- diagonale lijnen en geometrische vormen;
- de vlakheid van het tegelwerk;
- de aansluiting tussen middenveld, boord en buitenrand.
Werk rustig en controleer regelmatig met een rei en de eerder uitgezette referentielijnen. Bij een patroonvloer is nauwkeurigheid belangrijker dan snelheid.
Kleine maatverschillen tijdens het leggen
Bij traditionele keramische patroontegels kunnen kleine maat- en kleurnuanceverschillen voorkomen. Controleer daarom meerdere verpakkingen voordat je begint en meng tegels waar nodig. Probeer niet iedere tegel uitsluitend op basis van één vaste voegmaat te leggen wanneer het totaalbeeld daardoor juist gaat verlopen. Soms moet een ervaren tegelzetter tijdens het werk kleine correcties over meerdere voegen verdelen om een geometrisch patroon perfect te laten aansluiten. Het uiteindelijke totaalbeeld is leidend.
Welke voegkleur kies je voor een patroonvloer?
De voegkleur van Winckelmans tegels of een andere patroonvloer heeft verrassend veel invloed op de uitstraling. Een contrasterende voeg maakt iedere afzonderlijke tegel en voeg duidelijk zichtbaar. Dat kan een bewuste ontwerpkeuze zijn, maar benadrukt ook kleine maatverschillen. Een rustigere voegkleur zorgt er meestal voor dat de kleuren en geometrische vormen samen één patroon vormen. Twijfel je tussen verschillende voegkleuren? Maak dan eerst een proefstuk. Een paar losse tegels met voegmateriaal geven vaak een veel beter beeld dan een kleurstaal uit een waaier.
Patroonvloer voegen en reinigen
Laat de tegellijm voldoende uitharden voordat je begint met voegen. Houd hiervoor de voorschriften van de gebruikte lijm aan. Werk het voegmateriaal gelijkmatig en volledig in de voegen en verwijder overtollig materiaal volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Gebruik tijdens het reinigen niet onnodig veel water. Te vroeg of te nat reinigen kan het eindresultaat van de voeg nadelig beïnvloeden. Na het uitharden kan eventueel nog een cementsluier aanwezig zijn. Gebruik daarvoor uitsluitend een reinigingsproduct dat geschikt is voor de betreffende keramische tegel én het gebruikte voegmateriaal. Ook hier geldt: volg altijd de productspecifieke voorschriften.
Moet je Winckelmans tegels impregneren?
Een veelgestelde vraag is: Moet ik een Winckelmans vloer impregneren? Dubbelhard gebakken keramische patroontegels zijn niet hetzelfde als poreuze cementtegels of bepaalde soorten natuursteen. Daarom moet je niet automatisch aannemen dat iedere dergelijke tegelvloer geïmpregneerd moet worden. Hetzelfde geldt voor TopCer, Victorian Floor Tiles en vergelijkbare keramische patroontegels. Controleer altijd het actuele technische voorschrift van de fabrikant van de specifieke tegel. Gebruik ook niet zomaar een sealer, was of impregneermiddel omdat dit bij een ander type klassieke tegelvloer wordt geadviseerd. Producten voor natuursteen of cementtegels zijn niet automatisch geschikt voor keramische patroontegels.
Hoe onderhoud je een Winckelmans of keramische patroonvloer?
Een van de voordelen van een dubbelhard gebakken tegelvloer is dat het dagelijkse onderhoud relatief eenvoudig kan zijn. Regelmatig stofzuigen of vegen voorkomt dat zand en vuil langdurig over het oppervlak worden gelopen. Voor de normale reiniging kan een geschikt onderhoudsproduct voor keramische tegelvloeren worden gebruikt. Doseer reinigingsmiddelen altijd volgens voorschrift. Meer schoonmaakmiddel betekent namelijk niet automatisch een schonere vloer. Een te hoge dosering of het structureel gebruiken van producten die een laagje achterlaten kan juist voor een vettige of streperige vloer zorgen waaraan vuil gemakkelijker hecht.
Hardnekkige vervuiling verwijderen
Heeft de vloer na verloop van tijd een grondige reiniging nodig? Bepaal dan eerst om welk type vervuiling het gaat. Vet en algemeen loopvuil vragen om een andere aanpak dan bijvoorbeeld kalkaanslag of cementsluier. Gebruik daarom niet automatisch een agressief of zuur reinigingsmiddel. Vooral het voegmateriaal kan gevoelig zijn voor bepaalde chemicaliën. Controleer altijd of het gekozen reinigingsproduct geschikt is voor zowel de keramische tegel als de voeg.
Een klassieke patroonvloer die jarenlang mooi blijft
Een vloer van Winckelmans, TopCer of Victorian Floor Tiles kies je meestal niet voor een paar jaar. Het is juist een vloer die onderdeel wordt van het karakter van een woning. En daarin zit de kracht van dit type tegelwerk.
Een patroon dat honderd jaar geleden al in een herenhuis paste, kan vandaag net zo goed gecombineerd worden met een moderne keuken, stalen deuren of een strak interieur. Maar het uiteindelijke resultaat staat of valt met de verwerking. Een goede ondergrond, zorgvuldig uitzetten, de juiste materialen gebruiken en tijdens het leggen voortdurend controleren maken het verschil tussen een vloer met patroontegels en een patroonvloer die écht klopt.
Advies over een patroonvloer?
Overweeg je een klassieke of geometrische tegelvloer en wil je weten welk patroon, formaat of kleurgebruik het beste bij jouw woning past? Laat je dan vooraf goed adviseren. Juist bij Winckelmans, TopCer en Victorian Floor Tiles zijn er enorm veel mogelijkheden om kleuren, vormen, boorden en patronen met elkaar te combineren. Door vooraf het complete vloerbeeld uit te werken, voorkom je verrassingen tijdens het leggen en ontstaat een vloer die niet alleen technisch goed is uitgevoerd, maar ook perfect bij de ruimte past. Een goede patroonvloer begint daarom niet bij de eerste tegel. Hij begint bij een goed ontwerp en een goede voorbereiding.
